Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z 12 sierpnia 2026 r. (II SA/Go 609/25) oddalił skargę właściciela nieruchomości na decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (ZRID). Wyrok porządkuje zakres kognicji sądu w sprawach ZRID i rozróżnienia między wadami zwykłymi i kwalifikowanymi takiej decyzji oraz kwestię, czy zarzut konfliktu interesów można podnosić wobec projektanta będącego pełnomocnikiem inwestora.

Zarys stanu faktycznego sprawy

Burmistrz gminy wystąpił o ZRID dla rozbudowy drogi gminnej. Inwestycja objęła kilkanaście nieruchomości, w tym działkę skarżącego, na której planowano ograniczenie w korzystaniu w związku z przebudową sieci uzbrojenia terenu. 

Skarżący zaskarżył decyzję udzielającą zezwolenia, a następnie utrzymującą ją w mocy decyzję Wojewody, zarzucając organom niezbadanie, czy projektant dokumentacji – jednocześnie pełnomocnik inwestora i współwłaściciel jednej z objętych inwestycją nieruchomości – powinien zostać wyłączony z postępowania, a także braku analizy wariantu alternatywnego oraz obecności na jego nieruchomości krzyża jako obiektu kultu religijnego.

Ograniczona kognicja sądu w sprawach ZRID

Sąd przypomniał, że zgodnie z art. 11g ust. 3 specustawy drogowej nie można uchylić decyzji ZRID w całości ani stwierdzić jej nieważności, jeżeli wada dotyczy tylko części odnoszącej się do odcinka drogi, konkretnej nieruchomości lub działki. Przepis ten koresponduje z art. 31 ust. 1-2a tej ustawy stanowiącym wyjątek od zasad ogólnych trwałości decyzji administracyjnych, wynikający z ogólnej normy art. 16 § 1 k.p.a. Przepisy istotnie ograniczają zatem możliwość uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej, w imię celu samej inwestycji, służącej ogółowi. Rozwiązanie to, zaakceptowane przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku K 4/10, zapobiega sytuacji, w której wypadnięcie jednej z wywłaszczanych nieruchomości blokowałoby całą inwestycję liniową. 

Wybór wariantu przebiegu drogi rozstrzygany jest na etapie decyzji środowiskowej, nie w postępowaniu ZRID – organ nie ocenia alternatywnych koncepcji lokalizacyjnych. 

WSA podkreślił, że o przebiegu drogi i rozwiązaniach projektowych decyduje wyłącznie zarządca drogi jako inwestor – organ jest związany zakresem wniosku i może ingerować w koncepcję tylko wtedy, gdy jest ona niezgodna z prawem. Organ nie wybiera między wariantami i nie może uzależniać zezwolenia od warunków nieprzewidzianych przepisami. 

Nie każda wada jest podstawą uchylenia ZRID

Sąd wskazał nadto, że przy zwykłej (niekwalifikowanej) wadzie sąd ogranicza się do orzeczenia o wydaniu decyzji z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 31 ust. 2 specustawy). Jeśli zaś zezwolenie na realizację inwestycji drogowej dotknięte kwalifikowanymi wadami spełnia przesłanki określone w art. 31 ust. 2 specustawy i może pozostać w obrocie prawnym (nie zostanie uchylone), to tym bardziej powinna pozostać w obrocie prawnym decyzja ZRID dotknięta zwykłymi wadami prawnymi. 

W razie zaś ustalenia, że decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej dotknięta jest zwykłą wadą prawną, a jednocześnie spełnione zostały przesłanki wyartykułowane w art. 31 ust. 2 specustawy, orzekający skład podkreślił, iż: „sąd administracyjny zobowiązany byłby orzec o stwierdzeniu wydania decyzji z naruszeniem prawa właśnie na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 31 ust. 2 specustawy i wskazać przy tym w uzasadnieniu wyroku te naruszenia, którymi decyzja będzie dotknięta”.

Konflikt interesów projektanta inwestora będącego właścicielem nieruchomości objętej ZRID

Ciekawym elementem wyroku jest ocena zarzutu dotyczącego wyłączenia projektanta. Sąd zgodził się z Wojewodą, że przepisy k.p.a. o wyłączeniu dotyczą pracownika organu albo samego organu, nie zaś projektanta czy pełnomocnika inwestora. Skoro projektant nie jest uczestnikiem postępowania w tym rozumieniu, fakt, że jest współwłaścicielem nieruchomości objętej inwestycją, nie daje podstawy do wyłączenia i nie mógł prowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 czy art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Podsumowanie

Wyrok potwierdza restrykcyjną linię orzeczniczą dotyczącą stabilności decyzji ZRID: sąd nie koryguje wyboru wariantu inwestycji, a wady dotyczące pojedynczych nieruchomości nie przekładają się automatycznie na wadliwość całej decyzji. Istotne jest też rozgraniczenie ról – zarzuty bezstronności mogą dotyczyć wyłącznie organu i jego pracowników, nie podmiotów działających po stronie inwestora.