Wakacyjne miesiące 2026 r. zelektryfikowały opinię publiczną informacjami na temat wynagrodzeń (niektórych) lekarzy działających w publicznych szpitalach. Niniejszy alert ma charakter prawny, poza nawiasem pozostawiając kontekst wizerunkowy, czy polityczny. Nie można jednak zupełnie pominąć przyczyn aktywności legislacyjnej na tym polu. Środowiska polityczne zdecydowały się na normatywną reakcję, obejmującą – siłą rzeczy – środowisko lekarskie. Ogółem, zmienią się zasady ustalania kryteriów wynagrodzeń lekarzy zatrudnionych w państwowych placówkach medycznych.

Kierunek zmian

Ministerstwo Zdrowia pracuje nad rozporządzeniem zmieniającym rozporządzenie Ministra Zdrowia z 8 września 2015 r.  w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej Regulacja ta ma – w zamierzeniu – wprowadzić nowe kryteria (wskaźniki) jakości opieki zdrowotnej. Wszystkie trzy dotyczą zasobów kadrowych placówki medycznej. W uproszczeniu, chodzi o ustalenie udziału (proporcji) środków przekazywanych placówkom medycznym przez Narodowy Fundusz Zdrowia, z których część miałaby być przeznaczona na wynagrodzenia m.in. lekarzy udzielających w nich świadczeń. Innymi słowy: jaka część przychodów placówek ze środków publicznych jest przeznaczana na koszty personelu medycznego i niemedycznego. Projekt zostanie poddany konsultacjom społecznym. Docelowo, proponowane zmiany mają wejść w życie w początku 2027 r.

Niezależnie, Ministerstwo Zdrowia chce zmienić rozporządzenie Ministra Zdrowia z 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w inny sposób. W dzienniku ustaw (poz. 1137) pojawiło się rozporządzenie z 27 sierpnia 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. W tym przypadku, Ministerstwo Zdrowia chce by placówki medyczne prowadzące leczenie szpitalne przekazywały miesięczne zestawienia obecności osób wykonujących zawody medyczne w placówkach udzielających tych świadczeń, wykorzystując w tym celu przeznaczone do tego celu serwisy internetowe lub usługi informatyczne. W tym przypadku, proponowane zmiany mają wejść w życie z dniem 1 listopada 2026 r.

Deklarowany cel zmian

Wskaźniki opieki zdrowotnej są określone w ministerialnym rozporządzeniu z 8 września 2015 r., co niewątpliwie uzasadnia potrzebę ich aktualizacji. Ministerstwo Zdrowia podaje, że pierwszy wskaźnik ma dotyczyć udziału ogółem kosztów zasobów kadrowych w przychodach placówek medycznych uzyskiwanych dzięki świadczeniom udzielanym na mocy porozumień takich placówek z NFZ. Drugi – uwzględniać koszty osób zatrudnionych na umowę o pracę w rozumieniu ustawy Kodeks pracy, w wartości kosztów zasobów kadrowych. Trzeci, wreszcie,  to ustalenie udziału kosztów zasobów kadrowych osób wykonujących zawód medyczny w kosztach zasobów kadrowych ogółem. Upraszczając: Ministerstwo chce wiedzieć ile ze środków przekazywanych przez NFZ placówkom medycznym jest przeznaczanych na wynagrodzenia osób zatrudnionych w placówkach medycznych. Oficjalnie, chodzi o „kierowanie się interesem świadczeniobiorców oraz koniecznością zapewnienia właściwego wykonania umów”.

W przypadku drugiego z planowanych rozporządzeń, de facto chodzi o ewidencjonowanie czasu pracy medyków. W uzasadnieniu projektu rozporządzenia czytamy, że jego przyjęciu towarzyszyły m.in. takie cele jak „zwiększenie przejrzystości realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej”, „wzmocnienie mechanizmów nadzoru nad prawidłowością wykonywania świadczeń finansowanych ze środków publicznych”, czy „wcześniejsze wykrywanie nieprawidłowości”, „ograniczenie ryzyka nienależytego wykonywania umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej” oraz „zapewnienie, że świadczenia finansowane ze środków publicznych są realizowane przez personel udzielający świadczeń w miejscu oraz czasie wynikającym z zawartej umowy”. Zestawienia te mają zawierać „informacje o dniach oraz godzinach rozpoczęcia i zakończenia obecności w miejscu udzielania świadczeń”. Ministerstwo twierdzi przy tym, że rozporządzenie nie nakłada obowiązku tworzenia nowej dokumentacji, a do osiągnięcia jego celów wystarczą dane dotyczące organizacji pracy personelu placówek medycznych.

Konsekwencje dla obrotu

Pierwsze z rozporządzeń ma pozwolić   na ocenę struktury kosztów ponoszonych przez świadczeniodawców w związku z zapewnianiem zasobów osobowych niezbędnych do udzielania świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Drugie – w zamierzeniu Ministerstwa Zdrowia – zrealizować liczne cele, o których mowa w uzasadnieniu projektu. Tak naprawdę jednak, tutaj również chodzi o kontrolę nad rzeczywistym czasem i miejscem świadczeń medycznych w placówkach wykorzystujących środki publiczne. Jak należy się domyślać, regulacja ta szybko zyska nieformalny tytuł „lex Kacprzyk”.

Ocena zmian

Jako prawnik, nie znajduję w żadnej z obu regulacji postanowień pozwalających na ich krytyczną ocenę. Uzasadnione jest bowiem wprowadzenie trzech nowych kryteriów jakości opieki zdrowotnej – już tylko zważywszy na fakt, że rozporządzenie ministerialne, które takie kryteria ustanawia, obowiązuje od przeszło 11 lat. Niewątpliwie, zachodzi potrzeba jego aktualizacji. Biorąc natomiast zasady funkcjonowania i kontroli finansów publicznych także opublikowane rozporządzenie pozostaje w zgodzie z tymi pryncypiami. Organy władzy publicznej, które zapewniają finansowanie placówek medycznych, powinny mieć wiedzę i kontrolę nad wydatkowaniem środków publicznych – m.in. na wynagrodzenia. 

Poza zakresem przedmiotowym tego alertu pozostają natomiast społeczne oczekiwania co do pogłębionej ingerencji prawodawcy i kontroli właściwych podmiotów nad finansowaniem świadczeń w placówkach medycznych, wykorzystujących środki publiczne. 

Dynamika wydarzeń, potrzeba regulacji oraz oczekiwania społeczne w zakresie transparentności wydatkowania środków publicznych pozwalają żywić przekonanie, iż wynagrodzenia osób zatrudnionych w placówkach leczniczych będą jednak podlegać zwiększonej kontroli.

Kancelaria Jabłoński Koźmiński i Wspólnicy doradza podmiotom leczniczym w zakresie prawa ochrony zdrowia, kontraktowania z NFZ oraz struktury zatrudnienia personelu medycznego.

W razie jakichkolwiek pytań w tym zakresie jesteśmy do dyspozycji.

Źródła:

1. Będą nowe wskaźniki jakości mierzące koszty zatrudnienia w ochronie zdrowia — Prawo.pl — https://www.prawo.pl/zdrowie/nowe-wskazniki-jakosci-mierzace-koszty-zatrudnienia-w-ochronie-zdrowia,1551229.html
2. Trzy nowe wskaźniki. Ministerstwo Zdrowia pokazuje, jakich chce zmian od stycznia 2027 — politykazdrowotna.com — https://politykazdrowotna.com/artykul/trzy-nowe-wskazniki-n2458469
3. Rozporządzenie MZ z 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (tekst jednolity 2023) — ISAP — https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20230001194