13 sierpnia 2026 r. na stronie Rządowego Centrum Legislacji pojawił się projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej: ustawa o CIT).  Projekt w części powiela rozwiązania zawarte w ustawie uchwalonej już przez Sejm w ubiegłym roku, którą jednak zawetował Prezydent. Niektóre zmiany są jednak nowe, a część z nich zaskakuje.

Cel zmian

Projekt zmienia zasady opodatkowania fundacji rodzinnych. Zgodnie z deklaracjami, resort finansów zamierza ograniczyć wykorzystywanie fundacji rodzinnych do obchodzenia przepisów i unikania płacenia podatku dochodowego. W uzasadnieniu projektu Ministerstwo Finansów poinformowało o zaobserwowaniu przypadków instrumentalnego wykorzystania fundacji rodzinnych, mających na celu odroczenie momentu opodatkowania, całkowite zwolnienie z podatku czy obniżenie jego wysokości. Resort wskazuje, że obowiązujące obecnie preferencyjne zasady opodatkowania fundacji rodzinnych wymagają zmian mających na celu zapewnienie realizacji pierwotnego celu wprowadzenia tej instytucji do polskiego porządku prawnego, jakim było stworzenie mechanizmu umożliwiającego bezpieczną sukcesję.

Najważniejsze zmiany

Kluczowa zmiana polega na zmianie stawki podatku od świadczeń dla beneficjentów – ma ona wynosić 19% zamiast dotychczasowych 15%. Oznacza to, że atrakcyjność podatkowa fundacji rodzinnej ulegnie zmniejszeniu, ponieważ wypłata przez nią środków będzie opodatkowana taką samą stawką jak np. zyski kapitałowe osób fizycznych.

Ponadto powrócono do pomysł tzw. lock-upu, tj. opodatkowania przychodów fundacji rodzinnej ze zbycia mienia nabytego przez fundację w okresie 36 miesięcy przed tym zbyciem. Przepis przejściowy przewiduje, że rozwiązanie to będzie dotyczyło mienia nabytego przez fundację po dniu 31 grudnia 2026 r. Oznacza to, że fundatorzy rozważający wniesienie mienia do fundacji powinni pospieszyć się ze swoimi działaniami, szczególnie w przypadkach, gdy przeniesienia mienia wymaga dodatkowych czynności, np. wpisu do rejestru, uzyskania zgody organu itp.

Co ciekawe, w projekcie przewidziano możliwość zwrotu przez fundację mienia wniesionego przez fundatora do 31 grudnia 2026 r. Po spełnieniu określonych warunków zwrot taki będzie neutralny podatkowo, o ile zostanie dokonany do końca 2027 roku.  Może to pozwolić na dostosowanie rodzinnych struktur majątkowych do nowych przepisów.

Domykanie furtek

Projekt przewiduje też szereg mniejszych rozwiązań, które ograniczą efektywność podatkową poszczególnych transakcji lub całych struktur z udziałem fundacji rodzinnych. 

Po pierwsze, spełnione mają zostać zapowiedzi dotyczące wyłączenia ze zwolnienia przychodów fundacji z najmu krótkoterminowego. Fundacje rodzinne będą również podlegać opodatkowaniu podatkiem od dochodów zagranicznej jednostki kontrolowanej (CFC) i podatkiem od dochodów z niezrealizowanych zysków (exit tax), co niewątpliwie ograniczy efektywność struktur międzynarodowych z udziałem fundacji.

Modyfikacji ma również ulec definicja ukrytych zysków. Będzie ona uwzględniać szerszy katalog pożyczek, w tym takich, które zostały umorzone, przedawnione lub odpisane jako nieściągalne.

Wśród szeregu rozwiązań niekorzystnych dla podatników znalazło się też jedno oczekiwane przez nich. Otóż ze zwolnienia z PIT od świadczeń wypłacanych beneficjentom będą mogli skorzystać również zstępni rodzeństwa fundatora. Sprawi to, że efektywne podatkowo będzie tworzenie fundacji rodzinnych przez rodzeństwo. Dotychczas, w przypadku rodzeństwa rekomendowanym rozwiązaniem często było tworzenie odrębnych fundacji rodzinnych, gdyż w przypadku jednej fundacji dzieci fundatorów nie korzystały w pełnym zakresie ze zwolnienia.

Podsumowanie

W przypadku uchwalenia ustawy w projektowanym brzmieniu, konieczna będzie weryfikacja struktur fundacyjnych. Część z nich może bowiem stracić swoją efektywność. Zasadność podjęcia działań dostosowujących warto rozważyć już na obecnym etapie, ponieważ w niektórych przypadkach zasadne może się okazać przeprowadzenie reorganizacji jeszcze przed końcem 2026 roku.

 Nie jest jednak pewne, w jakich kształcie i czy w ogóle ustawa wejdzie w życie. Być może po raz kolejny Prezydent zdecyduje się na jej zawetowanie, biorąc pod uwagę jego przedwyborcze zobowiązanie do sprzeciwu wobec podwyższania podatków – projektowana nowelizacja w praktyce przyniosłaby taki właśnie skutek.

Kancelaria Jabłoński Koźmiński i Wspólnicy doradza w prawnych i podatkowych aspektach tworzenia i funkcjonowania fundacji rodzinnych oraz sukcesji biznesu. W razie jakichkolwiek pytań w tym zakresie jesteśmy do dyspozycji.