Decyzja o skreśleniu z listy studentów może uniemożliwić realizację planów, w które zainwestowano wiele czasu i wysiłku. W takiej sytuacji warto wiedzieć, od czego zacząć i jakie działania można podjąć, aby chronić swoje prawa.

Uwagi ogólne

Skreślenie z listy studentów jest rozstrzygnięciem o poważnych konsekwencjach: oznacza utratę statusu studenta oraz uprawnień związanych z jego posiadaniem^[1]. Decyzje w tych sprawach często podlegają kontroli sądów administracyjnych, a bogate orzecznictwo pokazuje, jak istotne znaczenie ma zarówno podstawa skreślenia, jak i prawidłowy przebieg postępowania poprzedzającego wydanie decyzji.

Z perspektywy ochrony praw studenta kluczowe jest to, że skreślenie następuje w drodze decyzji administracyjnej. Oznacza to obowiązek stosowania przez organy uczelni przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności dotyczących wyjaśnienia okoliczności sprawy, zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu oraz uzasadnienia rozstrzygnięcia. Student może zakwestionować decyzję, a kontroli podlega zarówno jej zgodność z ustawowymi przesłankami skreślenia, jak i dochowanie wymogów proceduralnych.

Podstawy skreślenia: kiedy obowiązek, a kiedy możliwość?

W art. 108 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce („pswin”) określono przesłanki skreślenia z listy studentów, rozróżniając przypadki, w których jest ono obligatoryjne oraz te, w których ma charakter fakultatywny. Zgodnie z ust. 1 przywołanego powyżej przepisu studenta skreśla się z listy studentów w przypadku niepodjęcia studiów, rezygnacji ze studiów, niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego oraz ukarania karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni. W tych przypadkach skreślenie ma charakter obligatoryjny.

Natomiast w ust. 2 wskazano przypadki, w których student może zostać skreślony z listy studentów. Są to: stwierdzenie braku udziału w obowiązkowych zajęciach, stwierdzenie braku postępów w nauce, nieuzyskanie zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie oraz niewniesienie opłat związanych z odbywaniem studiów. Skreślenie ma wówczas charakter fakultatywny, a decyzja w tej sprawie jest wydawana w ramach uznania administracyjnego.

Korzystając z możliwości fakultatywnego skreślenia studenta, organ uczelni musi szczegółowo uzasadnić swoje rozstrzygnięcie. Samo stwierdzenie, że wystąpiła jedna z przesłanek wskazanych w art. 108 ust. 2 pswin, nie jest wystarczające. W uzasadnieniu należy wyjaśnić, dlaczego po rozważeniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w tym argumentów przedstawionych przez studenta, organ zdecydował się na skreślenie go z listy studentów.

Stanowisko to znajduje potwierdzenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 lipca 2024 r. (III OSK 2842/22), w którym Sąd, odwołując się do wcześniejszego orzecznictwa NSA oraz wojewódzkich sądów administracyjnych, podkreślił:

„W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że uznaniowy charakter decyzji o skreśleniu z listy studentów oznacza, że organ uczelni, orzekając w konkretnej sprawie, może, ale nie musi, skreślić studenta z listy studentów. Wybór taki nie może być jednakże dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych danej sprawy, odzwierciedlonego następnie w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia (por. Wyrok NSA z dnia 20 lipca 2011 r., sygn. Akt I OSK 2006/10, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 27 maja 2014 r., sygn. Akt II SA/Ol 376/14). Sądowa kontrola decyzji uznaniowych obejmuje zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. Czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia – w tej sprawie rozstrzygnięcia o skreśleniu z listy studentów” .

Procedura i możliwość zakwestionowania decyzji

Od decyzji wydanej przez rektora przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, który należy złożyć w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Na decyzję wydaną w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy przysługuje skarga do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Skargę wnosi się za pośrednictwem rektora w terminie 30 dni od dnia doręczenia tej decyzji.

Profesjonalne wsparcie prawne pozwala spojrzeć na sprawę z uwzględnieniem przepisów, regulaminu studiów oraz indywidualnej sytuacji studenta. Analiza dokumentacji i dotychczasowego przebiegu postępowania służy ocenie, czy uczelnia miała podstawy do skreślenia, prawidłowo ustaliła okoliczności sprawy i należycie uzasadniła swoje rozstrzygnięcie.

Z naszej praktyki wynika, że odpowiednio wczesna konsultacja pomaga uporządkować sytuację i ustalić dostępne możliwości działania. Pozwala również studentowi lepiej zrozumieć przysługujące mu środki prawne i skutki poszczególnych kroków, a dzięki temu świadomie zadbać o swoje prawa i dalszą edukację Kancelaria Jabłoński Koźmiński i Wspólnicy wspiera studentów w ochronie ich praw, reprezentując ich przed organami uczelni oraz sądami administracyjnymi. Nasi prawnicy posiadają bogate doświadczenie w sprawach z zakresu szkolnictwa wyższego. Wszystkich zainteresowanych zapraszamy do kontaktu.

^[1] P. Dańczak [w:] A. Jakubowski (red.), Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Komentarz, wyd. 1, 2023, art. 108, Nb 1.