W prawniczym nurcie debaty publicznej o sztucznej inteligencji uwaga koncentruje się ostatnio na obowiązku oznaczania deepfake’ów – realistycznych obrazów, nagrań audio i wideo tworzonych lub modyfikowanych przy użyciu AI. Od 2 sierpnia 2026 r. prawo wymaga, aby takie treści były odpowiednio oznaczane tak, by odbiorcy wiedzieli, że zostały sztucznie wygenerowane lub zmanipulowane. Obowiązki przejrzystości nałożone przez AI Act nie ograniczają się jednak do deepfake’ów. Mniej oczywiste – i rzadziej omawiane – są zasady dotyczące tekstów generowanych przez AI. W tym obszarze samo wykorzystanie AI do przygotowania tekstu co do zasady nie oznacza jeszcze obowiązku informowania o tym odbiorców. W określonych jednak okolicznościach taka konieczność może zaistnieć. 

Obowiązek oznaczenia tekstu powstaje dopiero wtedy, gdy system AI generuje tekst publikowany w celu informowania społeczeństwa o sprawach leżących w interesie publicznym albo manipuluje takim tekstem (art. 50 ust. 4 akapit drugi). Przepis stawia trzy warunki, które muszą zostać spełnione łącznie: tekst musi być opublikowany, informować społeczeństwo i dotyczyć sprawy leżącej w interesie publicznym. Brak któregokolwiek z nich wyłącza obowiązek. Zakres tych pojęć precyzują wytyczne Komisji Europejskiej do art. 50^[1].

Naturalnym obszarem zastosowania przepisu są portale informacyjne i agencje prasowe – wytyczne wskazują jako podmiot stosujący wprost redakcję, której dziennikarze wspierają się AI przy relacjonowaniu bieżących wydarzeń^[2]. Przepis nie ogranicza się jednak do mediów i może dotyczyć instytucji publicznych, organizacji społecznych oraz przedsiębiorców publikujących raporty, analizy lub komunikaty skierowane do ogółu społeczeństwa. 

Kiedy tekst jest „opublikowany”?

Wytyczne przyjmują szeroką wykładnię: tekst jest opublikowany, jeżeli jest dostępny dla nieoznaczonej, względnie dużej liczby niepowiązanych ze sobą potencjalnych czytelników – również odpłatnie, w tym w modelu subskrypcyjnym^[3]. Poza pojęciem publikacji pozostają korespondencja indywidualna, komunikacja w zamkniętej grupie prywatnej oraz teksty wewnątrzorganizacyjne, na przykład publikowane w intranecie.

Odpłatność ani zamknięty krąg adresatów nie wyłączają więc obowiązku automatycznie. Newsletter rozsyłany do szerokiej bazy klientów może spełnić kryterium publikacji, mimo że nie jest dostępny publicznie.

Kiedy tekst informuje społeczeństwo?

Tekst informuje społeczeństwo, jeżeli ma komunikować wiedzę, opinie lub fakty^[4]. Ujęcie obejmuje więc nie tylko materiały informacyjne, ale i publicystykę – liczy się zamiar przekazania treści, nie jej neutralność. Poza zakresem pozostają natomiast krótkie teksty, które w istocie nie komunikują wiedzy, opinii ani faktów.

Kiedy tekst dotyczy sprawy leżącej w interesie publicznym?

AI Act nie definiuje tego pojęcia ani nie zawiera katalogu takich spraw. Wytyczne wskazują, że chodzi o sprawy istotne dla społeczeństwa – lokalnie, krajowo, unijnie lub międzynarodowo – zasługujące na publiczną debatę lub kontrolę, i zaliczają do nich w szczególności^[5]:

• politykę i procesy demokratyczne;
• administrację publiczną i usługi publiczne;
• wymiar sprawiedliwości i organy ścigania;
• ochronę praw podstawowych oraz bezpieczeństwo publiczne;
• zdrowie publiczne, ochronę środowiska i bezpieczeństwo konsumentów;
• zdarzenia gospodarcze, finansowe, polityczne, naukowe lub kulturalne mogące stanowić istotny przedmiot debaty publicznej.

Katalog jest otwarty, a Komisja zastrzega, że zakres takich spraw może się zmieniać w czasie i zależnie od kontekstu. Poza obowiązkiem pozostają – zgodnie z przykładami z wytycznych – reklama i opisy produktów, o ile nie zawierają twierdzeń dotyczących zdrowia, bezpieczeństwa konsumentów lub zrównoważonego rozwoju, oraz doradztwo dla klienta w zakresie zgodności z przepisami. Obowiązkowi podlegają natomiast raporty korporacyjne z informacjami dla inwestorów publikowane na stronie spółki notowanej.

Weryfikacja przez człowieka wyłącza obowiązek, ale nie każda

Tekst dotyczący sprawy leżącej w interesie publicznym nie wymaga oznaczenia, jeżeli został poddany weryfikacji przez człowieka lub kontroli redakcyjnej, a odpowiedzialność redakcyjną za publikację ponosi osoba fizyczna albo prawna. Oba warunki muszą być spełnione łącznie.

Wyjątek nie działa automatycznie. Weryfikacja oznacza celowe zbadanie treści merytorycznej przez osobę mającą odpowiednią wiedzę i osąd zawodowy, a minimum stanowi sprawdzenie prawdziwości informacji. Nie wystarczą korekta ortografii lub gramatyki, samo istnienie polityki redakcyjnej, zautomatyzowany przegląd ani pobieżna akceptacja bez merytorycznego zaangażowania ^[6]. 

Kluczowe zastrzeżenie: zdaniem Komisji każda istotna ingerencja AI po zatwierdzeniu redakcyjnym unieważnia wyjątek. Jeżeli po akceptacji tekst zostanie przez AI istotnie zmodyfikowany, uzupełniony lub przeredagowany, podlega oznaczeniu^[7].

Podsumowanie

W przypadku tekstów obowiązek oznaczenia nie jest regułą – dotyczy publikacji informacyjnych i publicystycznych odnoszących się do spraw leżących w interesie publicznym. Również wówczas oznaczenie nie jest konieczne, jeżeli zapewniono rzetelną weryfikację przez człowieka lub kontrolę redakcyjną oraz przypisano odpowiedzialność redakcyjną za publikację. Wydaje się jednak, że praktycznym problemem nie będzie sama kwalifikacja treści, lecz udokumentowanie procesu weryfikacji i zdolność jej wykazania po stronie ostatniej ingerencji w tekst.

Prawnicy Kancelarii Jabłoński Koźmiński i Wspólnicy wspierają przedsiębiorców i wydawców w ocenie publikowanych treści, ustalaniu ich roli jako podmiotów stosujących oraz wdrażaniu procedur weryfikacji i zatwierdzania.

^[1] Wytyczne Komisji Europejskiej dotyczące wykonania obowiązków w zakresie przejrzystości niektórych systemów AI na podstawie art. 50 rozporządzenia (UE) 2024/1689, C(2026) 5054 final, Bruksela, 20 lipca 2026 r.

^[2] pkt 14 Wytycznych.

^[3] pkt 131 lit. i Wytycznych.

^[4] pkt 131 lit. ii Wytycznych.

^[5] pkt 131 lit. iii Wytycznych.

^[6] pkt 133–138 i 140 Wytycznych.

^[7] pkt 136 Wytycznych.