19 lutego 2026 r. Prezydent RP podpisał ustawę z 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw („specustawa” lub „specustawa ukraińska”), której celem jest stopniowe wygaszenie nadzwyczajnych mechanizmów wprowadzonych po wybuchu wojny w Ukrainie. Ustawa wchodzi w życie z dniem 5 marca 2026 r. 

Ustawa ta uchyla m.in. art. 58a–64b tzw. specustawy ukraińskiej, w tym art. 61 regulujący uproszczony tryb uzyskiwania zgody na wykonywanie zawodu lekarza i lekarza dentysty przez obywateli Ukrainy. Jednocześnie wprowadza przepis przejściowy (art. 50 ust. 1 ustawy w wersji uchwalonej przez Sejm), który ma istotne znaczenie praktyczne dla osób wykonujących zawód na podstawie zgody udzielonej w trybie art. 61.

Uchylenie art. 61 – co to oznacza?

Art. 61 specustawy miał charakter epizodyczny. Przewidywał on, że przez 32 miesiące od 24 lutego 2022 r. Minister Zdrowia mógł udzielić obywatelowi Ukrainy zgody na wykonywanie zawodu lekarza lub lekarza dentysty, a okręgowa rada lekarska mogła przyznać warunkowe prawo wykonywania zawodu (PWZ).

Termin na składanie nowych wniosków upłynął 24 października 2024 r. Nowa ustawa formalnie uchyla ten przepis.

Kluczowy przepis przejściowy – utrzymanie uproszczonego trybu

Pomimo uchylenia art. 61, ustawodawca w art. 50 ust. 1 ustawy wygaszającej przewidział, że: do osób, które uzyskały zgodę, o której mowa w art. 61 ust. 1, stosuje się odpowiednio art. 7 ust. 9–22 ustawy  z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty („u.z.l.l.d.”).

Oznacza to, że:

• uproszczony mechanizm wykonywania zawodu nie został całkowicie wyeliminowany,
• wobec osób, które uzyskały zgodę Ministra Zdrowia, nadal stosuje się przepisy przewidujące szczególny (ograniczony) zakres wykonywania zawodu,
• ustawodawca zapewnił ciągłość zatrudnienia tej grupy lekarzy.

Należy podkreślić, że ustawa nie wprowadza obecnie obowiązku ponownego zdawania egzaminów ani automatycznego wygaszenia już udzielonych zgód, bowiem status tych osób pozostaje regulowany przepisami u.z.l.l.d.
Jednocześnie w przypadku cofnięcia zgody albo utraty możliwości wykonywania zawodu w podmiocie, dla którego została ona udzielona, nie istnieje już możliwość ponownego skorzystania z trybu przewidzianego w art. 61 specustawy. W takiej sytuacji zastosowanie znajdują ogólne przepisy dotyczące uzyskiwania prawa wykonywania zawodu lekarza lub lekarza dentysty.

„Trzeci” przepis przejściowy – kontekst legislacyjny

Nowa regulacja nie jest pierwszą próbą uporządkowania tej materii. Wcześniejsze kwestie przejściowe zostały uregulowane m.in. w:

• Ustawa z 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw – art. 27 i 30,
• Ustawa z 12 września 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu weryfikacji prawa do świadczeń na rzecz rodziny dla cudzoziemców oraz o warunkach pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa – art. 12 ust. 2–3.

W szczególności ustawa z 12 września 2025 r. wyznaczyła 6-miesięczny termin (liczony od 30 września 2025 r.) na złożenie wniosku do okręgowej rady lekarskiej o przyznanie warunkowego PWZ przez osoby posiadające zgodę ministra zdrowia.

W tym kontekście obecny przepis przejściowy jest kolejną regulacją „wygaszającą”, co było przedmiotem krytycznych uwag samorządu lekarskiego.

Stanowisko samorządu lekarskiego

W swoim stanowisku Nr 4/26/P-IX Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej z dnia 23 stycznia 2026 r.wskazała, że:

• jest to już trzeci przepis przejściowy dotyczący wygaszania uproszczonego trybu,
• treść przepisu może nie w pełni odpowiadać deklarowanemu w uzasadnieniu celowi projektu,
• ustawa nie realizuje postulatu całkowitego zniesienia uproszczonych trybów nabywania uprawnień zawodowych.

Samorząd zwracał uwagę, że uproszczony tryb zwalniał m.in. z obowiązku nostryfikacji dyplomu, odbycia stażu podyplomowego czy spełnienia pełnych wymogów egzaminacyjnych właściwych dla standardowej ścieżki uzyskania prawa wykonywania zawodu.

Przykład praktyczny

Lekarka z Ukrainy uzyskała w 2023 roku warunkowe prawo wykonywania zawodu oraz zgodę Ministra Zdrowia na pracę w konkretnym podmiocie medycznym. Po pewnym czasie umowa z tym podmiotem została rozwiązana, a lekarka wróciła na Ukrainę. Po powrocie do Polski chciała podjąć pracę w innym miejscu.

Zgoda ministra była jednak powiązana z wykonywaniem zawodu w określonym podmiocie oraz wymagała zgodnie z art. 61 ust. 5 specustawy zgłoszenia ministrowi, w jakim podmiocie leczniczym i na jaki okres została zatrudniona, w terminie 7 dni od rozpoczęcia udzielania świadczeń. Brak takiego zgłoszenia mógł stanowić podstawę do cofnięcia zgody.

W praktyce oznacza to, że w sytuacji rozwiązania umowy i braku możliwości dalszego wykonywania zawodu w ramach udzielonej zgody, lekarka nie może ponownie skorzystać z trybu specustawowego. Aby legalnie pracować w nowym podmiocie, musi przejść standardową procedurę nostryfikacji dyplomu i spełnić wszystkie ustawowe wymogi PWZ, w tym wymagania językowe i ewentualny egzamin, czyli podlega przepisom takim jak inni lekarze z dyplomem uzyskanym poza Unią Europejską.

Wnioski praktyczne

1. Nie jest już możliwe składanie nowych wniosków w trybie art. 61 specustawy.
2. Osoby, które uzyskały zgodę ministra zdrowia przed upływem terminu, zachowują możliwość wykonywania zawodu na podstawie przepisów u.z.l.l.d.
3. Uproszczony tryb nie został całkowicie zlikwidowany funkcjonuje nadal w zakresie wynikającym z przepisów przejściowych.
4. Regulacja ma charakter porządkujący, ale nie oznacza pełnego powrotu do wyłącznie standardowej ścieżki uzyskiwania PWZ.

Prawnicy Kancelarii Jabłoński Koźmiński posiadają szerokie doświadczenie w prowadzeniu spraw oraz doradztwie w zakresie prawa medycznego, w tym procedur nostryfikacji dyplomów, uzyskiwania prawa wykonywania zawodu oraz reprezentacji przed organami samorządu lekarskiego i Ministerstwem Zdrowia. W przypadku pytań lub wątpliwości dotyczących omawianych zmian zapraszamy do kontaktu – pozostajemy do Państwa dyspozycji.